DeepSeek یا ChatGPT؟ پاسخ کوتاه این است: به کارتان بستگی دارد. اگر بیشتر با برنامه‌نویسی، ریاضی و مسائل استدلالی سروکار دارید یا می‌خواهید مدل را با API ارزان یا حتی روی سرور خودتان اجرا کنید، DeepSeek انتخاب بسیار خوبی است. اگر یک دستیار همه‌کاره می‌خواهید که متن فارسی روان بنویسد، تصویر بسازد، فایل تحلیل کند و اکوسیستم بزرگی از GPTها و اپها داشته باشد، ChatGPT کاملتر است. برای بیشتر کاربران فارسی‌زبان بهترین کار این است که هر دو را بشناسند و هر کدام را برای کار مناسب خودش به کار ببرند.
طبق دادههای ردیاب whoisusingai (به‌روزرسانی ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶)، از کل جست‌وجوهای گوگل دربارهٔ ابزارهای هوش مصنوعی در ایران حدود ۷۶٪ به ChatGPT و حدود ۱۰٪ به DeepSeek می‌رسد؛ یعنی DeepSeek در ایران دومین ابزار پرجست‌وجوست، آن هم در حالی که سهم جهانی‌اش حدود ۲.۵٪ است. این عدد «سهم علاقه در جست‌وجو» است، نه تعداد کاربر، اما نشان میدهد سؤال «دیپ سیک یا چت جی پی تی» برای کاربر ایرانی سؤال واقعی است. در این مقاله منصفانه و بدون اغراق این دو را کنار هم می‌گذاریم.
DeepSeek چیست؟
DeepSeek (دیپسیک) نام یک شرکت چینی هوش مصنوعی و خانوادهٔ مدل‌های زبانی آن است. این شرکت در سال ۲۰۲۳ تأسیس شده و طبق سیاست حریم خصوصی رسمی‌اش، ارائه‌دهندهٔ سرویس شرکت Hangzhou DeepSeek Artificial Intelligence با ثبت در چین است. دیپسیک سه شکل استفاده دارد:
- چت‌بات وب و اپلیکیشن: از طریق deepseek.com و اپ رسمی؛ رابطی شبیه ChatGPT برای پرسش و پاسخ.
- API برای توسعه‌دهندگان: طبق مستندات رسمی API، قالب آن با OpenAI و Anthropic سازگار است؛ یعنی برنامه‌ای که برای API اوپن‌ای‌آی نوشته شده با تغییر آدرس و کلید، با دیپسیک هم کار میکند.
- مدل‌های وزنباز (Open Weights): دیپسیک وزن مدلهایش را در صفحهٔ رسمی Hugging Face با مجوز MIT منتشر میکند. نسل فعلی در زمان نگارش این مطلب DeepSeek-V4 (نسخه‌های Pro و Flash) است و سایت رسمی از به‌روزرسانی V4.1-Flash خبر داده است.
همین وزنباز بودن بزرگ‌ترین تفاوت فلسفی دیپسیک با ChatGPT است: مدل‌های اصلی ChatGPT فقط از سرویس OpenAI در دسترس‌اند، اما مدل دیپسیک را یک شرکت یا دانشگاه می‌تواند (با سخت‌افزار کافی) روی سرور خودش اجرا کند. البته این مدل‌ها بسیار بزرگ‌اند و اجرای آن‌ها روی لپ‌تاپ معمولی عملی نیست.
مقایسه DeepSeek و ChatGPT در یک جدول
این جدول برای تصمیم‌گیری سریع است. ستون «کیفیت فارسی» برداشت تجربی ماست و بنچمارک رسمی نیست؛ مدل‌ها مدام به‌روز می‌شوند، پس برای کار مهم، هر دو را با یک نمونهٔ واقعی از کار خودتان امتحان کنید.
| معیار | ChatGPT | DeepSeek |
|---|---|---|
| کیفیت متن فارسی | معمولاً روان‌تر و طبیعی‌تر، به‌خصوص در متن تبلیغاتی و ادبی | فارسی را خوب میفهمد؛ در نثر گاهی رسمیتر یا ترجمه‌گونه‌تر است |
| استدلال و ریاضی | قوی، با حالت‌های فکرکردن (Thinking) بسته به پلن | نقطهٔ قوت اصلی؛ حالت تفکر (Thinking) در چت و API |
| برنامه‌نویسی | قوی، با ابزارهای اجرای کد و تحلیل فایل | قوی و مقرون‌به‌صرفه؛ API آن در ابزارهای کدنویسی و عامل‌ها پشتیبانی میشود |
| تصویر | هم فهم تصویر و هم ساخت و ویرایش تصویر | تمرکز روی متن و استدلال؛ مدل‌های جدید ورودی تصویر را برای فهم آن می‌پذیرند |
| اکوسیستم و افزونه‌ها | GPTهای سفارشی، اپها، Projects، حافظه و حالت صوتی | اکوسیستم ساده‌تر؛ قدرتش در API و مدل‌های وزنباز است |
| دسترسی رایگان برای کاربر ایرانی | نسخهٔ رایگان دارد، اما ایران در فهرست کشورهای پشتیبانی‌شدهٔ OpenAI نیست؛ ثبت‌نام، تأیید تلفن و پرداخت ارزی اصطکاک دارد | چت رایگان دارد؛ دسترسی از اینترنت داخلی بسته به شرایط شبکه متغیر بوده است |
| محل دادهٔ سرویس رسمی | سرورهای OpenAI؛ تنظیمات Data Controls برای استفاده در آموزش | طبق سیاست رسمی، داده در چین جمع‌آوری و نگهداری میشود؛ حق انصراف از آموزش مدل وجود دارد |
| اجرای مستقل | مدل‌های اصلی فقط از طریق سرویس OpenAI | وزنباز با مجوز MIT؛ قابل میزبانی روی زیرساخت خودتان |
یک نکتهٔ منصفانه دربارهٔ حریم خصوصی
هیچکدام از این دو سرویس «صندوق امن» نیستند. سیاست حریم خصوصی دیپسیک صریحاً می‌گوید داده‌ها در جمهوری خلق چین پردازش و ذخیره می‌شوند و ورودی‌ها ممکن است برای بهبود مدل استفاده شوند (با حق انصراف). OpenAI هم گفت‌وگوها را روی سرورهای خودش نگه میدارد و بسته به تنظیمات ممکن است برای آموزش استفاده کند. تفاوت اصلی «حوزهٔ قضایی» است، نه اینکه یکی امن و دیگری خطرناک باشد. قاعدهٔ ساده برای هر دو: رمز، اطلاعات بانکی، مدارک هویتی و دادهٔ محرمانهٔ مشتری را وارد چت نکنید. اگر سازمانی هستید و حساسیت داده بالاست، اجرای مدل وزنباز روی زیرساخت خودتان گزینه‌ای است که فقط دیپسیک میدهد.
نقاط قوت ChatGPT برای کاربر فارسی‌زبان
ChatGPT هنوز پرکاربردترین دستیار هوش مصنوعی در ایران است و دلیلش فقط شهرت نیست. اگر تازه شروع کرده‌اید، راهنمای کامل ChatGPT فارسی؛ از ثبت‌نام تا پرامپت حرفه‌ای نقطهٔ شروع مناسبی است. خلاصهٔ نقاط قوت:
- نثر فارسی طبیعی‌تر: در کپشن، ایمیل، متن تبلیغاتی و بازنویسی با لحن مشخص، خروجی معمولاً کمتر به ویرایش نیاز دارد.
- همه‌کاره بودن: ساخت و ویرایش تصویر، تحلیل PDF و جدول، گفت‌وگوی صوتی و جست‌وجوی وب در یک محیط.
- اکوسیستم: GPTهای سفارشی، Projects برای کارهای تکراری، حافظه و شخصی‌سازی که در طول زمان دستیار را به سبک کار شما نزدیک میکند.
- منابع آموزشی فراوان: بیشتر آموزش‌ها و پرامپت‌های آماده برای ChatGPT نوشته شده‌اند (البته مراقب ادعاهای اغراق‌آمیز باشید؛ در مقالهٔ کدهای مخفی ChatGPT؛ واقعیت یا افسانه؟ توضیح داده‌ایم چرا «کد جادویی» وجود ندارد).
نقطهٔ ضعف اصلی ChatGPT برای کاربر ایرانی، اصطکاک دسترسی است: محدودیت کشور، تأیید تلفن و پرداخت ارزی. ما راه دورزدن قوانین سرویس را آموزش نمی‌دهیم؛ فقط توصیه می‌کنیم حساب شخصی با ایمیل خودتان داشته باشید و از «اکانت اشتراکی» و حساب‌های فروشی که هر لحظه ممکن است بسته شوند و گفت‌وگوهای شما را در اختیار دیگران بگذارند، دوری کنید. برای معرفی کلی‌تر این ابزار هم صفحهٔ معرفی چت جی‌پی‌تی و قابلیت‌های آن را ببینید.
نقاط قوت DeepSeek
- استدلال گام‌به‌گام: در حل مسئلهٔ ریاضی، منطق و تحلیل چندمرحله‌ای، حالت تفکر دیپسیک مسیر رسیدن به جواب را شفاف نشان میدهد که برای یادگیری مفید است.
- کدنویسی مقرون‌به‌صرفه: API سازگار با OpenAI و Anthropic دارد و طبق مستندات رسمی می‌تواند در ابزارهای کدنویسی و عامل‌های هوش مصنوعی به‌عنوان مدل پشتیبان استفاده شود.
- وزنباز و قابل میزبانی: مجوز MIT یعنی شرکت‌ها و پژوهشگران می‌توانند مدل را روی زیرساخت خودشان اجرا، آزمایش و سفارشی کنند.
- شروع ساده: رابط چت تمیز و کم‌حاشیه‌ای دارد و برای پرسش‌وپاسخ متنی سریع، کار را پیچیده نمی‌کند.
از نظر دسترسی، تجربهٔ کاربران ایرانی با دیپسیک در دوره‌هایی متفاوت بوده است؛ برای نمونه در گزارش دسترسی محدود به اینترنت؛ گوگل، جیمیل و دیپ سیک نوشتیم که در دورهٔ محدودیت گستردهٔ اینترنت، deepseek.com همچنان در دسترس بود. این وضعیت ثابت نیست و ممکن است تغییر کند. ضعف‌های دیپسیک را هم باید گفت: اکوسیستم افزونه و ابزار جانبی آن کوچک‌تر است، ساخت تصویر نقطهٔ تمرکزش نیست و در نثر فارسی خلاقانه معمولاً به ویرایش بیشتری نیاز دارد. نگهداری داده در چین هم برای برخی سازمان‌ها ملاحظهٔ جدی است.
DeepSeek یا ChatGPT؟ سناریوهای عملی برای انتخاب
دانشجو
برای حل تمرین ریاضی، آمار، فیزیک و فهم قدم‌به‌قدم یک اثبات، دیپسیک با حالت تفکر انتخاب خوبی است؛ از او بخواهید فقط راهنمایی کند، نه اینکه جواب نهایی را تحویل دهد. برای خلاصهٔ مقاله، نوشتن پروپوزال، تمرین زبان انگلیسی و ویرایش متن فارسی پایان‌نامه، ChatGPT معمولاً خروجی روان‌تری میدهد. در هر دو حالت، منبع و عدد را خودتان با مرجع اصلی چک کنید؛ هر دو مدل ممکن است منبع ساختگی تحویل دهند.
برنامه‌نویس
اگر روی پروژهٔ واقعی کار می‌کنید و هزینهٔ API برایتان مهم است، دیپسیک را جدی بگیرید: سازگاری با SDK اوپن‌ای‌آی یعنی می‌توانید با تغییر چند خط، هر دو را روی یک وظیفه مقایسه کنید. اگر به تحلیل فایل، اجرای کد در محیط چت یا ابزارهای جانبی آماده نیاز دارید، ChatGPT راحت‌تر است. برای کد حساس شرکت، پیش از استفاده سیاست داده‌ای هر دو سرویس و قوانین کارفرما را بررسی کنید.
تولیدکنندهٔ محتوا
برای کپشن اینستاگرام، اسکریپت ریلز، تقویم محتوا و ساخت تصویر کاور، ChatGPT به‌خاطر نثر فارسی طبیعی‌تر و ساخت تصویر در همان محیط، گزینهٔ اول است. دیپسیک را می‌توانید برای ایده‌پردازی ساختاریافته، تحلیل رقبا و برنامه‌ریزی منطقی کمپین کنار آن به کار ببرید. یک روش عملی: ساختار و ایده را از یکی بگیرید و نسخهٔ نهایی متن را با دیگری صیقل دهید.
مهم‌تر از انتخاب ابزار: پرامپت خوب
تجربهٔ ما این است که فاصلهٔ بین یک پرامپت مبهم و یک پرامپت دقیق، معمولاً از فاصلهٔ بین دو مدل بیشتر است. هر دو ابزار با یک قالب ساده بهتر جواب می‌دهند: نقش، هدف، زمینه و محدودیت، قالب خروجی و معیار کیفیت. برای جواب فارسی بهتر هم صریح بنویسید: «فارسی معیار و روان بنویس، نیم‌فاصله را رعایت کن و از ترجمهٔ تحت‌اللفظی پرهیز کن.»
پرامپتی می‌خواهید که هم در ChatGPT و هم در DeepSeek جواب بدهد؟ در استودیو پرامپت مسترسا پرامپت ساختاریافته برای کارهای روزمره، محتوا و کسب‌وکار را قدم‌به‌قدم می‌سازید. اگر می‌خواهید پرامپت‌نویسی را اصولی و برای کار واقعی یاد بگیرید، دورهٔ هوش مصنوعی مولد و پرامپت‌نویسی پیشرفته مسیر ساختاریافته‌ای از اصول تا پروژهٔ عملی دارد.
سؤالات متداول
۱. دیپ سیک بهتر است یا چت جی پی تی؟
هیچکدام در همهچیز بهتر نیست. DeepSeek در استدلال، ریاضی، کدنویسی و هزینهٔ API قوی است و مدلهایش وزنباز هستند. ChatGPT در نثر فارسی، ساخت تصویر، تحلیل فایل و اکوسیستم GPTها و اپها کاملتر است. بر اساس نوع کارتان انتخاب کنید.
۲. DeepSeek چیست و مال کدام کشور است؟
DeepSeek یک شرکت هوش مصنوعی چینی است که در سال ۲۰۲۳ تأسیس شده و چت‌بات، API و مدل‌های زبانی وزنباز با مجوز MIT ارائه میکند. نسل فعلی مدل‌های آن در زمان نگارش DeepSeek-V4 است.
۳. آیا دیپ سیک فارسی بلد است؟
بله، دیپسیک فارسی را میفهمد و به فارسی جواب میدهد. در متنهای فنی و تحلیلی عملکرد خوبی دارد، اما در نثر خلاقانه و تبلیغاتی ممکن است رسمیتر یا ترجمهگونه باشد. صریح خواستن «فارسی روان و معیار» در پرامپت کیفیت را بهتر میکند.
۴. آیا DeepSeek رایگان است؟
چت وب و اپ رسمی دیپسیک برای استفادهٔ عادی رایگان است و API آن بر اساس مصرف هزینه دارد. ChatGPT هم نسخهٔ رایگان با سهمیهٔ محدود دارد و امکانات بیشتر در پلنهای پولی است.
۵. اطلاعات من در DeepSeek امن است؟
طبق سیاست حریم خصوصی رسمی، دادههای سرویس دیپسیک در چین ذخیره میشود و ممکن است برای بهبود مدل استفاده شود؛ امکان انصراف از آموزش و حذف تاریخچه وجود دارد. ChatGPT هم داده را روی سرورهای OpenAI نگه میدارد. در هیچکدام رمز، اطلاعات بانکی یا دادهٔ محرمانه وارد نکنید.
جمع‌بندی
انتخاب بین DeepSeek و ChatGPT انتخاب بین «خوب» و «بد» نیست. DeepSeek برای استدلال، ریاضی، کدنویسی و توسعه‌دهندگانی که API ارزان یا مدل وزنباز می‌خواهند انتخاب قوی‌ای است. ChatGPT برای کاربری که یک دستیار همه‌کاره با فارسی روان، ساخت تصویر و اکوسیستم غنی می‌خواهد کاملتر است. هر دو را با یک کار واقعی خودتان امتحان کنید، دادههای حساس را بیرون از چت نگه دارید و به‌جای وسواس روی ابزار، روی نوشتن پرامپت دقیق وقت بگذارید. برای شروع، راهنمای ChatGPT فارسی را بخوانید و پرامپت بعدی‌تان را با استودیو پرامپت بسازید.
دیدگاه شما
نظر، تجربه یا پرسش خود را بنویسید. برای جلوگیری از ارسال خودکار، پاسخ کوتاه امنیتی الزامی است.